Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) Nedir? Kimlere Uygulanır?

Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) Nedir? Kimlere Uygulanır?

Kabul ve Kararlılık Terapisi ya da kısaca act terapisi, kişilerin olumsuz düşünce ve duygularla savaşmak yerine, onları kabul ederek yaşamlarında daha anlamlı ve değerli hedeflere ulaşmalarını amaçlayan bir yaklaşımdır. Bu terapi yöntemi, özellikle anksiyete, depresyon ve stres gibi yaygın psikolojik sorunlarla başa çıkmada etkili olarak kullanılmaktadır.

 

Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT), bireylerde psikolojik esneklik geliştirmeyi, kişilerin düşünce ve duygularını değiştirmeye çalışmak yerine, onları olduğu gibi kabul etmeyi ve bu duygularla birlikte yaşamayı öğretmeyi hedeflemektedir.

 

Bu içeriğimizde, kabul ve kararlılık terapisi nedir detaylıca açıklıyor, bu terapinin kimlere ve hangi tekniklerle uygulanabileceğine birlikte göz atıyoruz. Siz de bu içeriğimiz sayesinde Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) ile ilgili merak ettiğiniz tüm detaylara ulaşabilirsiniz.

 

Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) Nedir?

 

Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT), geleneksel davranış terapisi ve bilişsel davranış terapisinden kaynaklanan, eylem odaklı bir psikoterapi yaklaşımıdır.

 

Bu eylem odaklı terapide danışanlar, içsel duygularından kaçınmayı, reddetmeyi ve onlarla mücadele etmeyi bırakıp bunun yerine, sahip oldukları yoğun duyguların belirli durumlara uygun tepkiler olduğunu kabul etmeyi öğrenmektedirler.

 

1980’lerde Nevada Üniversitesi’nde bir profesör olarak görev yapan psikolog Steven C. Hayes tarafından geliştirilen Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT), insanlara duyguların yaşam kalitesinin önünde bir engel olmadığını anlamaları konusunda yardımcı olmaktadır.

 

 

ACT’yi oluşturan fikirlerin temelinde, Hayes’in kendi deneyimleri, özellikle panik atak geçmişi bulunmaktadır. Hayes, içerisinde bulunduğu zorlu bir sürecin ardından, kendisinden kaçmayı bırakacağına ve hayatın beraberinde getirdiği deneyimleri kabulleneceği konusunda kendisine bir söz vermiştir.

 

Bu anlayışla, ACT terapisi uygulanan danışanlar, zorluklarını kabul etmeye ve yaşamlarındaki durumlar ve bu durumlar hakkındaki hisleri ne olursa olsun, gerekli değişiklikleri yapmaya kararlı hale gelmektedir.

 

Kabul ve Kararlılık Terapisi Kimlere Uygulanır?

 

Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT), geniş bir yelpazede psikolojik sorun yaşayan bireylere uygulanabilir. Dolayısıyla, kabul ve kararlılık terapisi kimlere uygulanır anlayabilmek ve sizin de onlardan biri olup olmadığınızı anlamak için bir uzmana danışmak oldukça mantıklı bir seçenektir. Sizler için daha önce ACT uygulanan bazı durumları aşağıda sıraladık:

 

  • Anksiyete Bozuklukları: ACT, anksiyete bozukluklarının belirtilerini hafifletmek ve kişinin kaygılarıyla daha etkili başa çıkabilmesini sağlamak için oldukça sık kullanılan bir terapi yöntemidir.
  • Depresyon: Depresif düşünceler ve duygularla başa çıkmayı öğreten ACT terapisi, kişinin hayata daha pozitif bakmasına yardımcı olmaktadır. Dolayısıyla, bazı depresyon türlerinde ACT terapisi etkili bir yöntem olarak öne çıkmaktadır.
  • Stres Yönetimi Problemleri: ACT terapisi, günlük yaşamın veya travmaların yol açtığı ve hayat kalitesini doğrudan etkileyen stresle başa çıkma becerilerini artırmak için de kullanılmaktadır.
  • Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB): ACT terapisi, OKB belirtilerini yönetme ve bireylerin OKB belirtileriyle başa çıkabilme becerilerini geliştirmeye yardımcı olmaktadır.
  • Kronik Ağrı ve Hastalıklar: ACT terapisi, sahip oldukları kronik ağrı ve hastalıklarla yaşamanın getirdiği zorluklarla başa çıkamayan bireylerin yaşam kalitesini artırmak ve bu problemlerle yaşamayı öğretmek için de kullanılan bir yöntemdir.
  • Bağımlılıklar: Madde bağımlılığı ve teknoloji bağımlılığı gibi yaygın bağımlılık çeşitlerinin tedavisinde olduğu gibi diğer bağımlılıkların tedavisinde de ACT terapisi kullanılmaktadır.

 

Kabullenme ve Kararlılık Terapisi Teknikleri Nelerdir?

 

Kabullenme ve kararlılık terapisi teknikler ve çeşitli yöntemler kullanarak bireylerin psikolojik esneklik kazanmalarına yardımcı olmaktadır. Psikolojik esneklik, bireylerin yaşamlarında karşılaştıkları, sürekli ve yoğun duygulara yol açan durumları daha önce ele alamadıkları şekillerde görebilmelerini sağlamaktadır.

 

 

İşte bireylerin psikolojik esneklik kazanmalarında oldukça sık bir şekilde kullanılan en yaygın kabullenme ve kararlılık terapisi teknikleri:

  • Farkındalık (Mindfulness): Farkındalık, kişinin anın farkına varmasını ve deneyimlerini yargılamadan kabul etmesini sağlamaktadır. Farkındalık artırma yönündeki egzersizler sayesinde bireyler, geçmiş veya gelecek saplantılarından vazgeçerek anı daha mutlu bir şekilde deneyim edebilmektedir.
  • Kabullenme (Acceptance): Bu teknik, bireylere olumsuz düşünce ve duygularla savaşmak yerine, onları olduğu gibi kabul etmeyi öğretmektedir. Böylelikle, bireyler sahip oldukları düşünce ve duygulara takılıp kalmadan kaliteli bir yaşam sürdürebilmektedir.
  • Değerler Belirleme: Bu yöntem, kişinin hayatında nelerin gerçekten önemli olduğunu ve neler başarmak istediğini belirlemesine yardımcı olmaktadır. Bu durum, kişinin hedeflerini ve eylemlerini belirlediği değerlere göre şekillendirmesine olanak tanımaktadır.
  • Zihinsel Farkındalık: Kişinin düşünce ve duygularını farklı bir perspektiften değerlendirmesine yardımcı olan tekniklerdir. Bu yöntem, bireylerin düşüncelerine daha az bağlanmalarını ve onları daha objektif bir şekilde görmelerini sağlamaktadır.
  • Bağlamsal Farkındalık Kazandırma: Bağlamsal farkındalık kazanmak, bireylerin kendilerini, çevrelerini ve yaşam deneyimlerini daha geniş bir bağlamda değerlendirmesine yardımcı olmaktadır. Böylelikle bireyler, kendileri ve yaşadıklarıyla kavga etmektense daha pozitif bir ilişki kurabilmektedir.

 

Kabul ve Kararlılık Terapisi Hangi Ekoldür?

 

Kabul ve kararlılık hangi ekol daha iyi anlayabilmek için öncelikle ACT tarihçesine göz atmak gerekmektedir. Daha önceki paragraflarda da belirttiğimiz gibi, ACT terapisi 1980’li yıllarda Nevada Üniversitesi’nde bir profesör olarak görev yapan psikolog Steven C. Hayes’in, kendi deneyimlerinden esinlenerek ortaya attığı bir terapi yöntemidir.

 

Hayes’in ortaya attığı Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT), üçüncü dalga davranış terapileri ekolü içerisinde yer almaktadır. Bu ekol, geleneksel davranış terapilerinden ve bilişsel davranış terapilerinden farklı olarak, daha bütüncül bir yaklaşımı benimsemektedir.

 

Üçüncü dalga terapiler, farkındalık (mindfulness), kabullenme (acceptance) gibi değer odaklı teknikler kullanarak, kişilerin psikolojik esneklik kazanmalarını ve daha tatmin edici bir yaşam sürmelerini amaçlamaktadır.

Son Yayınlar

Kategoriler